Podsumowanie roku 2022 w polskich muzeach. Najlepsza dziesiątka wystaw roku 2022

 

Rok 2022 był rokiem wojny na Ukrainie, a także pandemii covid 19, która w pierwszych miesiącach roku wciąż dawała się wszystkim we znaki, zaś postępująca inflacja, która z całą mocą uderzyła w ostatnim kwartale w Polsce, także odczuwalna była w polskich muzeach i galeriach i zaważyła na trybie funkcjonowania wielu instytucji. 

Z drugiej strony w 2022 r. ponownie w realu otwarte zostały muzea, pojawiły się nowe ekspozycje, a publiczność  nagle poczuła wzmożony głód sztuki, co objawiało się gigantycznymi kolejkami do kas biletowych i licznymi odwiedzinami w muzeach. Rekordowe odwiedziny odnotował Zamek Królewski na Wawelu, gdzie pojawiło  ponad 1,7 mln widzów, a krakowskie Muzeum Narodowe zwiedziło ponad  1,3 mln osób. W Muzeum Narodowym w Lublinie  wystawa Tamary Łempickiej święciła prawdziwe triumfy frekwencyjne (80 tys. zwiedzających), podobnie jak wielka prezentacja Witkacego w salach warszawskiego Muzeum Narodowego, do którego ustawiały się gigantyczne kolejki (ponad 111 tys. zwiedzających). 

Dużym powodzeniem cieszyła się także "Abakanowicz. Totalna" w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu - zakończona w sierpniu 2022 r. wielka wystawa wszystkich dzieł z kolekcji własnej wrocławskiego Muzeum. Jesienią 4 dzieła polskiej artystki ze zbiorów MNWr. powędrowały na wystawę do Tate Modern w Londynie.

Rok 2022 był niewątpliwie rokiem kobiet, triumfem artystek takich jak wspomniana już Tamara Łempicka (wystawy w MN Lublinie, MN Krakowie i Villa Fleur w Konstancinie Jeziornej) i  Magdalena Abakanowicz (Wrocław,Warszawa, Katowice, Kraków), ale i Natalia Lach Lachowicz, zmarła w sierpniu mistrzyni wrocławskiej awangardy (wystawy w Muzeum ASP we Wrocławiu i wrocławskiej Galerii Neon, a także pokaz fotografii w Galerii Re krakowskiego MOCAK-u). Rok 2022 zakończyła niezwykłe interesująca duża wystawa twórczości Teresy Pągowskiej w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie ("Teresa Pągowska. Głębiej niż moje wiem") .

W polskich muzeach zorganizowano również wielkie wystawy monograficzne poświęcone dawnym mistrzom ("Caravaggio i inni mistrzowie. Arcydzieła z kolekcji Roberto Longhiego", "Bernardo Belotto. W 300 rocznicę urodzin malarza" w Zamku Królewskim w Warszawie), ale i klasykom współczesności (Wojciech Fangor w Muzeum Narodowym w Gdańsku, Konrad Jarodzki w Galerii 66P i Galerii Geppart we Wrocławiu).

Pokazano wielkie zasoby wawelskie w nowej oszałamiająca super nowoczesnej aranżacji skarbca koronnego, a także po raz pierwszy w Synagodze Pod Białym Bocianem we Wrocławiu na wystawie "Żydowska dusza" udostępniono pół setki eksponatów należących do Skarbca Gminy  Żydowskiej, docelowo szykując się do otwarcia Muzeum  Żydowskiego. 

W Muzeum Architektury we Wrocławiu pokazano także dużą monograficzną ekspozycję Lva Sterna "Architektura czasu. Wrocław - Jerozolima", prezentując jego drogę z Wrocławia do Jerozolimy i z powrotem (pokazano zarówno projekty architektoniczne, jak malarskie oraz instalacje tego mieszkającego obecnie we Wrocławiu artysty) oraz ekspozycję poświęconą twórczości  wybitnego architekta, teoretyka, pedagoga oraz animatora życia artystycznego w XX-wiecznym Wrocławiu Hansa Poelziga, na której znalazły się  meble jego projektu, przekazane do Muzeum Architektury w 2020 r. przez spadkobierców nowojorskiej rodziny Sternów.

Wciąż dużym powodzeniem cieszyły się pokazy sztuki przełomu wieków i dwudziestolecia międzywojennego, zarówno obejmującej dzieła artystów skandynawskich (Muzeum Narodowe w Warszawie) zestawione z obrazami polskich malarzy XIX i początku XX wieku, jak i niewielkie ekspozycje konfrontujące przełom wieków w sztuce polskiej i awangardowe obrazy, rzeźby i grafiki z lat 20 i 30. XX w. (wystawa wybranych dzieł z Muzeum Narodowego w Krakowie w salach gliwickiej Willi Caro "Kolor i forma"). 

Sporo znaczących wystaw poświęcono również designowi. Były to ekspozycje w gmachu głównym Muzeum Narodowego w Krakowie (kolejna odsłona projektu "4 x modernizm" "Nowy początek. Modernizm w II RP) i Kamienicy Szołayskich ("Dom odziany. Dostrajanie się do sezonowej wyobraźni"), ale i wielka prezentacja twórczości projektantów szkła państwa Drostów w Muzeum Narodowym we Wrocławiu ("Eryka i Jan Drostowie"). 

W Polsce pojawiły się również eksponaty światowej klasy jak "Lisowczyk" Rembrandta z kolekcji Fricka w Nowym Jorku pokazywany najpierw w Łazienkach Królewskich, a potem w niezwykle oryginalnej aranżacji na Wawelu, gdzie prezentowane były także "Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskiej", czyli słynny renesansowy obraz Uccella "Święty Jerzy walczący ze smokiem" wypożyczony z National Gallery w Londynie, siedemnastowieczne "Towarzystwo w ogrodzie" Barenda Graata ze zbiorów Rijksmuseum w Amsterdamie oraz barokowy "Portret 21-letniej dziewczyny" przypisywany Bartholomaeusowi Bruynowi ze zbiorów Ackland Art Gallery w Chapel Hill. 

Na wystawach pokazywano dzieła w klimatach postpandemicznych ("Sztuka w koronie" w Muzeum Śląskim w Katowicach), a także prace artystów ukraińskich (Sergij  Czajka w Galerii Pryzmat w Krakowie). Z Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki przyjechały do Poznania do Muzeum Narodowego obrazy Jacka Malczewskiego na wystawę "Idę i trwam", która przyjęta została w długotrwały depozyt i wciąż cieszy się dużym powodzeniem zwiedzających, a na Wawelu czekają na marcową wystawę "Misterium lwowskiej rzeźby" niezwykle ekspresyjne dzieła barokowego mistrza Jana Jerzego Pinsla (Pinzla). 

Rok 2022 był zatem niezwykłe różnorodny. Trudny, ale i ciekawy wystawienniczo.

A oto subiektywna dziesiątka najlepszych wystaw w polskich muzeach:

1."Witkacy. Sejsmograf epoki przyspieszenia" - Muzeum Narodowe w Warszawie 

2."Malczewski romantyczny" - Muzeum Narodowe w Krakowie 

3."Tamara Łempicka - kobieta w podróży" - Muzeum Narodowe w Lublinie 

4."Przesilenie. Malarstwo Północy 1880-1910" - Muzeum Narodowe w Warszawie 

5."Bernardo Belotto. W 300 rocznicę urodzin malarza" - Zamek Królewski w Warszawie 

6."Fangor. Poza obrazem" - Muzeum Narodowe w Gdańsku 

7."Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa" - Muzeum Architektury we Wrocławiu 

8."Jerzy Rosołowicz. Alchemik"- Muzeum Współczesne Wrocław 

9."Awangardzistka Maria Nicz Borowiakowa" - Muzeum Narodowe w Poznaniu 

10."Ja, kot. Koty w sztuce Japonii i Zachodu" - Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie