Artystyczne spojrzenie

Praca Doroty Nieznalskiej "Lebensborn e.V." z 2017 roku wzbogaciła wystawę kolekcji polskiej sztuki współczesnej II połowy XX i XXI wieku w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu. To kilkuczłonowe multimedialne dzieło, poruszające bolesny temat rasistowskiej polityki nazistowskich Niemiec, uzupełniło część wystawy stałej poświęconej „Pamięci wojny”. Lebensborn (Źródło Życia) to niemiecka instytucja, która funkcjonowała w strukturach organizacyjnych SS. Wspierając się na badaniach Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie i tezie o pradawnej obecności Germanów na okupowanych przez Niemców terenach odbierała rodzicom „czyste rasowo” dzieci. Trafiały one to specjalnie przygotowanych ośrodków przejściowych, gdzie poddawane były germanizacji i następnie przekazywane do adopcji rodzinom niemieckim. Lebensborn w założeniach miał stworzyć odpowiednie warunki do „odnowienia krwi niemieckiej” i „hodowli nordyckiej rasy nadludzi” poprzez selekcję kobiet i mężczyzn przeznacz...

Jak narodził się XX-wieczny rasizm, jakie były konsekwencje eugeniki, dlaczego nawet wiele lat po II wojnie światowej w wielu krajach jednostki niepełnosprawne fizycznie lub umysłowo poddawane były przymusowej sterylizacji? Na te pytania próbują odpowiedzieć artyści, których prace zgromadzono w jednej z sal Pawilonu Czterech Kopuł we Wrocławiu.  Ekspozycja "Po/wy/miary" to aluzja do tematu poruszanego przez Katarinę Pirak Sikku, szwedzką artystkę pochodzącą z ludu Sammi, tępionego za czasów faszystowskich, ale też później, gdy interesy tej etnicznej ludności zamieszkującej Szwecję, Norwegię, Finlandię i północną Rosję bywały pomijane w momencie, gdy chodziło o przejęcie bogatych w bogactwa naturalne miejsc, które zamieszkiwali. Wioski były przejmowane i niszczone; zatapiane przez sztuczne jeziora służące elektrowniom wodnym zaopatrującym szwedzkie miasta w tanią energię. Zniszczono farmy należące do Sammi, stare drogi wykorzystywane przez hodowców reniferów, zalano pastw...