Picasso i polski design w Kamienicy Szołayskich. Konfrontacja ceramicznych arcydzieł w Krakowie

 

Sześć półmisków, własnoręcznie rytych i malowanych przez Pabla Picassa, można oglądać już w Kamienicy Szołayskich - Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie. Zwiedzający mogą zobaczyć prace hiszpańskiego twórcy w zestawieniu z nowoczesną ceramiką polskich artystek i artystów. Wystawa „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” stawia pytanie o wpływ jednego z najbardziej znanych artystów świata na polski design, a także o to, jak powojenna odwilż wpłynęła na rodzime wzornictwo.

Pablo Picasso (1881-1973), twórca kubizmu, był artystą wszechstronnym. Tworzył obrazy, grafiki, rysunki, scenografie, rzeźby. Ceramiką zainteresował się w dojrzałym wieku, ale pasja ta towarzyszyła mu do ostatnich lat życia. Gdy w 1948 roku artysta przyjechał na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, odbywający się we Wrocławiu, przywiózł ze sobą dwadzieścia dużych fajansowych półmisków. Talerze, które przywiózł do Polski, zostały pokazane w holu Politechniki we Wrocławiu, po czym trafiły do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Warto podkreślić, że są to wczesne, unikatowe dzieła hiszpańskiego artysty, własnoręcznie ryte i malowane.

Projekty będące wyrazem nowej fascynacji artysty zostały wykonane w Atelier Madoura w Vallauris na południu Francji. Picasso przez lata współpracował z wytwórnią należącą do Georges’a i Suzanne Ramié, tworząc i dekorując talerze oraz naczynia o rozmaitych, często niezwykle oryginalnych kształtach. Wzory jego autorstwa były tam następnie powtarzane w seriach liczących od dwudziestu pięciu do pięciuset egzemplarzy.

Artysta przyjechał do Polski na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, który obradował we Wrocławiu od 25 do 28 sierpnia 1948 roku. Inicjatywa zorganizowania międzynarodowego spotkania elity kulturalnej i naukowej w tym mieście zyskała poparcie polskich władz, a także akceptację władz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wydarzenie miało charakter propagandowy, istotne było między innymi podkreślenie polskości tzw. Ziem Odzyskanych, a także aktywizacja międzynarodowych środowisk lewicowych i komunistycznych wokół hasła „walki o pokój” oraz potępienie „amerykańskiego imperializmu”.

Na wystawie „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” prezentowane są  wybrane półmiski Pabla Picassa obok polskiej ceramiki autorskiej i fabrycznej. Nowoczesne tendencje pojawiły się w tej dziedzinie sztuki i wzornictwa w połowie lat 50. XX wieku wraz z nadejściem tzw. popaździernikowej odwilży. Odrzucenie socrealizmu i wynikających z niego zasad obowiązujących twórców sprawiło, że artyści i projektanci zaczęli tworzyć naczynia o organicznych, niekiedy asymetrycznych kształtach, a zdobiąc je, sięgali po mocne, często kontrastowe barwy. Charakterystyczne, abstrakcyjne lub stylizowane motywy dekorujące obiekty kojarzyły się z twórczością hiszpańskiego artysty, stąd też ich popularna nazwa „pikasy” bądź „pikasiaki”.

Na ekspozycji pokazane są wyroby dekoracyjne i użytkowe wyprodukowane w kilku polskich fabrykach ceramiki, znakomicie ilustrujące ideę nowoczesności przyświecającą projektantkom i projektantom z Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie oraz z fabrycznych ośrodków wzorcujących. Prezentujemy również ceramikę unikatową autorstwa kilkunastu twórczyń i twórców reprezentujących różne środowiska artystyczne – od Krakowa po Gdańsk i od Warszawy po Wrocław. Znajdują się wśród nich tak znane nazwiska, jak: Julia Kotarbińska, Helena Hussarska, Leszek Dutka, Andrzej Trzaska czy Helena i Lech Grześkiewiczowie.

Wystawie towarzyszy bogaty program edukacyjny.  Odbędą się wykłady, spotkania i warsztaty. W przestrzeni wystawy MNK Szołayscy zaprasza do wspólnego stołu i działań twórczych. Szczegółowy opis wydarzeń i harmonogram dostępne są na stronie internetowej Muzeum Narodowego.

(mat.pras.)

WYSTAWA „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika”

Miejsce: MNK Szołayscy

Czas trwania: 11.09.2026 - 07.02.2027

Godziny otwarcia:

poniedziałek: nieczynne

wtorek:10:00-18:00

środa-niedziela: 10:00-16:00

Kuratorka wystawy: dr Bożena Kostuch

Koordynacja: Natalia Gala

Projekt aranżacji wystawy: Marta Staszków