"Szalone lata dziewięćdziesiąte" w Galerii Miejskiej

 

Dwaj wrocławscy artyści - Alojzy Gryt i Piotr Wieczorek w ramach projektu "Szalone lata dziewięćdziesiąte" otworzyli w Galerii Miejskiej we Wrocławiu dwie wystawy.  Łączy ich właściwie tylko wiek (obaj zbliżają się do dziewięćdziesiątki), pasja twórcza (możemy na wystawach obejrzeć także ich najnowsze prace), a także poczucie humoru. Na górze na wystawie prac Alojzego Gryta "Struktury przestrzenne" dominuje abstrakcja, szkło, kamień i "papierowe pejzaże". Na dole na ekspozycji Piotra Wieczorka "Pomniki-wspomniki" unosi się "duch" dadaistyczno-surrealistyczny, który jakby zbiegł z krainy absurdu. Jedna z prac w centralnej części ma marchewkę i binokle, inna zdaje się być dedykowana Savadorowi Dalemu, bo w centrum prezentuje charakterystyczne dla hiszpańskiego surrealisty jajo. Absurdalne skojarzenia i zabawne aluzje sprawiają, że to dolna część może być dla widza bardziej interesująca. Co by było gdyby we Wrocławiu naprawdę zrealizowano te projekty, których modele możemy obejrzeć w dolnej sali Galerii Miejskiej?  Nie wiadomo, ale mogłoby być ciekawie; wszak we Wrocławiu nie brakuje dziwnych pomników...

Piotr Wieczorek urodził się w 1936 roku w Grabowie nad Pilicą. Jest malarzem, plastykiem, scenografem i historykiem sztuki (dyplom z historii sztuki uzyskał w 1958 roku na Uniwersytecie w Poznaniu, a  5 lat później został dyplomowanym malarzem w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu w pracowni prof. Marii Dawskiej). W latach 60. i 70. XX  wieku we Wrocławiu  zajmował się działaniami dadaistyczno-surrealistycznymi; tworzył scenografie uliczne dla Międzynarodowego Festiwalu Teatru Otwartego. Był scenografem Teatru Kalambur (1958-1978), założycielem  Galerii Kalambur (1962-1970), inicjatorem powstania Grupy z Kuźniczej (1966), współzałożycielem Galerii Panien Trzebnickich w Domku Romańskim (1966). Tworzył  scenografie nie tylko dla teatrów wrocławskich, ale i do spektakli kabaretu Dreptak Andrzeja Waligórskiego. Był autorem pierwszego wrocławskiego happeningu w klubie studenckim Pałacyk (1962). Zajmował się także ceramiką; tworzył surrealistyczne konterfekty oprawione w stylowe ramy i mocowane na starych deskach, które zostały nagrodzone w 1964 r. złotym medalem  na Międzynarodowym Konkursie Ceramiki Artystycznej w Faenzy. Za najbardziej znaną inicjatywę Piotra Wieczorka, który był wówczas Prezesem Okręgu Wrocławskiego ZPAP, uchodziło doprowadzenie do  powstania pomnika Ku Czci Zwierząt Rzeźnych na Jatkach (1997). Na wystawie możemy obejrzeć wielkie zdjęcie tej grupy rzeźbiarskiej wykonanej w brązie przez różnych artystów, ale najlepiej przejść się osobiście na Jatki i po raz pierwszy albo po raz kolejny zrobić sobie zdjęcie tego "wielozwierzęcego" pomnika.

Dolna część Galerii Miejskiej  stała się miejscem, gdzie obejrzymy projekty minipomnikowe Piotra Wieczorka, nad którymi warto pochylić się (choć umieszczone są na dość sporych postumentach) i dokładnie je obejrzeć z każdej strony. Są one swoistym Gesammtkunstwerkiem - połączonym scenograficzno-ceramiczno-rzeźbiarsko-malarskim projektem, pełnym zaskakujących metafor, części nieprzystawalnych zdawałoby się do siebie, dziwacznych i ekscentrycznych kolaży, zdumiewających  fragmentów instrumentów muzycznych i innych osobliwości, które są świadectwem minionych wrocławskich wydarzeń i przypomnieniem postaci takich jak Eugeniusz Get -Stankiewicz, któremu także dedykowany jest jeden z małych wspomniczków. Ta dolna część galerii to  nostalgiczna droga przez minione dekady wrocławskiej sztuki alternatywnej, mocno teatralnej i zbuntowanej, pełnej dawnych inspiracji i zapomnianych już dziś wydarzeń. 

Wracając na górę galerii z tego minionego artystycznego Wrocławia postawionego na postumentach przez Piotra Wieczorka, ponownie przechodzi się przez dwie sale z pracami Alojzego Gryta, artysty, który  urodził się w 1937 roku w Niedobczycach (obecnie jest to przedmieście Rybnika), ukończył  w 1962 r. Wydział Architektury na Politechnice Wrocławskiej, a  w 1965 r. Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych. Pracował w brązie i ceramice, tworzył instalacje ze szkła i kamienia. Interesowało go tworzenie rzeźb w przestrzeni miejskiej. Do dziś na wrocławskim rynku znajduje się zaprojektowana przez niego fontanna "Zdrój" (1999), która swego czasu wywołała spore kontrowersje, a dziś po prostu wtopiła się w krajobraz wrocławskiego rynku, obsadzanego obecnie nowymi drzewkami. Alojzy Gryt wykonał też dwie rzeźby architektoniczne przed Hutmenem  (1977),  kompozycję "Ptaki" w Chojnowie oraz zrealizował "Ścianę" w pawilonie Panoramy Racławickiej (1984). 

Wystawa prac Alojzego Gryta w górnych salach Galerii Miejskiej jest jak dla mnie trochę zbyt kameralna. Z nostalgią wspominam  rozbudowaną wystawę - instalację "Czas. Okruchy. Fragmenty. Znaki" prezentowaną od listopada 2018 do lutego 2019 roku w Muzeum Współczesnym Wrocław. Najnowsza wystawa indywidualna  Alojzego Gryta w Galerii Miejskiej to zaledwie  skromny pokaz wiodących wątków w jego twórczości. Możemy tu obejrzeć tytułowe "Struktury przestrzenne": szklane "wiązki", papierowe modele umieszczone na postumentach czy nisko nad ziemią położoną szklaną taflę opartą na kamieniach. 

Ekspozycja czynna jest do 26 marca