Przejdź do głównej zawartości

Franciszek Wyspiański - zapomniany rzeźbiarz krakowski

Przy okazji wielkiej monograficznej wystawy "Wyspiański" w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego, otwartej w 110 rocznicę śmierci autora "Wesela", krakowskie muzeum przypomniało też tragiczną postać, zapomnianego ojca artysty Franciszka. Ekspozycję "Franciszek Wyspiański - krakowski rzeźbiarz" zorganizowano w zbudowanym w 1853 r. (i 20lat później mocno przebudowanym po pożarze) Domu Józefa Mehoffera, przy ulicy Krupniczej 26, czyli w miejscu, w którym niegdyś (od 1866r.) mieszkał  Franciszek Wyspiański. Wśród jego przyjaciół były tak znane postacie jak  Artur Grottger czy Jan Matejko.
Urodzony w 1836 r. we Lwowie Franciszek Wyspiański nauki pobierał w Oddziale Malarstwa i Rzeźby przy Instytucie Technicznym w Krakowie, w pracowni Henryka Kossowskiego. Debiutował jeszcze jako student w 1859 r. na wystawie zorganizowanej przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. Potem dzięki uzyskanemu stypendium kształcił się w Wiedniu.
Franciszek Wyspiański  poślubił córkę  kupca Mateusza Rogowskiego, 27-letnią Marię. Ich syn Stanisław urodził się  15 stycznia 1869 r., a jego brat Tadeusz w 1871 r. Państwo Wyspiańscy mieszkali  przy Krupniczej do roku 1873 (potem przenieśli się na ulicę Kanoniczą, do Domu Długosza).
Wystawa w Domu Mehoffera przypomina twórcę, który w XIX w. był znanym rzeźbiarzem związanym z młodą krakowską inteligencją, z grupą "przedburzowców", na tle epoki, w której tworzył; pokazuje go w szerokim kontekście relacji z krakowskim środowiskiem artystycznym, a także z synem (na ekspozycji  można zobaczyć np. jego wizerunek wykonany przez Stanisława Wyspiańskiego techniką pastelu).
W 4 salach, czyli na tzw. górce, w Domu Mehoffera można obejrzeć wybór  rzeźb  z różnych etapów twórczości Franciszka Wyspiańskiego, a także fotografie rzeźb plenerowych. Na uwagę zasługuje medalion z popiersiem króla Zygmunta Starego z boku jego sarkofagu w katedrze wawelskiej, popiersie kronikarza Jana Długosza oraz popiersie portretowe Jana Radziwońskiego, wybitnego  krakowskiego lekarza i ichtiologa.
Franciszek Wyspiański po śmierci młodszego syna i żony szukał zapomnienia w alkoholu, zaniedbał pracę i zmuszony był opuścić pracownię pod Wawelem. Przeniósł się do krewnych, a ostatnie 10 lat spędził w Domu dla Ubogich prowadzonym przez Ludwika i Annę Helclów. Zmarł w 1901 r.
Warto wybrać się na tę wystawę, aby dowiedzieć się nieco więcej o ojcu  wszechstronnego Stanisława Wyspiańskiego. Podobnie jak i syn tak i ojciec  być może gdyby nie dramatyczne losy i choroba  stworzyłby jeszcze wiele wspaniałych dzieł.
Ekspozycja czynna będzie do 30 lipca 2018 r.
Foto:mat.pras. MN w Krakowie

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Lekarz was zeżre na kolację, czyli o "Złej dziewczynce"

  Premiera "Złej dziewczynki" we Wrocławskim Teatrze Lalek zasłużenie została nagrodzona wielkimi brawami widzów i tych małych i tych dorosłych, choć treści, które były w spektaklu poruszane do najbłahszych nie należały. Trudna tematyka relacji między pierwszakami w szkole podstawowej, w której pojawia się kłopotliwa, nowa uczennica, zadająca raniące wszystkich pytania, nie rozumiejąca słów "o tym się nie mówi", w momentach stresu przemieniająca się w smoczą bestię, doprowadzającą do płaczu inne dzieci, pokazana została w niezwykle nowoczesny sposób, tak by bawiąc widzów, zwracać ich uwagę na problemy, z którymi niemal każdy kto chodził lub chodzi do szkoły się zetknął w mniejszym lub większym stopniu. Adresowana do dzieci powyżej 7 roku życia sztuka w reżyserii Jakuba Krofty na podstawie tekstu Marii Wojtyszko to kolorowy, rozbuchany emocjonalnie światek dzieciaków, które nie są idealne (nawet ta z bohaterek o znaczącym imieniu Idealka), ale jakoś ze sobą funkcj...

Wystawa "Przestrzenie" w Zachęcie - zapowiedź

Wojciech Fangor, Stanisław Zamecznik, Ewa Partum, Zdzisław Jurkiewicz, Maria  Pinińska-Bereś, Teresa Kelm i Zygmunt Krauze — prace tych i innych klasyków  polskiej sztuki współczesnej zobaczyć można będzie na przekrojowej wystawie Przestrzenie  w Zachęcie — Narodowej Galerii Sztuki. Wystawa "Przestrzenie" przybliży ważne zjawisko w sztuce drugiej połowy XX wieku, w którym  tworzywem i tematem realizacji łączących różne media stała się przestrzeń. Termin  environment (ang. — otoczenie) wyprzedza o kilka dekad pojęcie instalacji artystycznej  i charakteryzuje wykreowane przez twórców „światy”, w których zmysły widza poddawane  są działaniu różnych bodźców. Będzie to opowieść o artystycznych eksperymentach, w których  malarstwo łączy się z architekturą, dźwiękiem i działaniami performatywnymi.  W ramach wystawy prezentowanych będzie pięć rekonstrukcji historycznych realizacji  environment, powstałych ponad pół wieku temu — w tym trzy pokaza...

Czekając na SALOME w Operze Wrocławskiej, czyli premiery i zapowiedzi

Na czerwcowej konferencji prasowej w Operze Wrocławskiej zapowiedziane zostały premiery (4 operowe, 2 baletowe) zaplanowane na nadchodzący sezon 2025/2026 oraz spektakle upamiętniające wybitne, lecz nieżyjące już postacie związane z wrocławską Operą: Ewę Czermak ( koncert 30 sierpnia) i Macieja  Krzysztyniaka (8 października).  W latach 1988-2015 Ewa Czermak wykreowała na deskach wrocławskiej sceny wiele pamiętnych ról. Widzowie do dziś wspominają jej sopran liryczny z takich kreacji jak Micaela (Carmen), Mimi (Cyganeria), Hanna (Straszny Dwór), Desdemona (Otello), Pamina (Czarodziejski Flet), Agata (Wolny Strzelec), Zuzanna (Wesele Figara) i wielu innych. B yła również pedagogiem, profesorem wokalistyki na Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, gdzie kształciła studentów odnoszących dziś sukcesy na operowych scenach w kraju i za granicą. To właśnie ich występy usłyszymy w trakcie koncertu. Ponadto na skrzypcach towarzyszyć im będzie syn solistki, Adam Czerma...